SOMEBODY TO LOVE

sep 04, 2015 2 reacties

Eigenlijk wisten we het al in januari: dit wordt zo’n jaar dat iedereen bij zal blijven. 2015.

Het begon met een gruwelijke schietpartij op een linkse krantenredactie in hartje Parijs waarbij een goed deel van die redactie werd uitgemoord. Geen ongelukje zo van: bom op de verkeerde plek of tijd laten afgaan. Nee, gericht en doeltreffend. En niet op zichzelf staand, maar een uiting van iets groters, een wereldwijde strijd, ja, van wie en voor wat eigenlijk?

Analisten struikelen over elkaar heen om te duiden waar we nu tegenaan kijken. Maar niemand die het echt weet. En ook de studio van de NOS wordt onderdeel van de mondiale onrust: een ‘verwarde man’ richt een nepwapen op de beveiliging van de studio en zegt even later in heldere taal tegen de beveiliger dat hij de NOS niet vertrouwt omdat die gekleurde informatie naar buiten brengt. Natuurlijk heeft hij gelijk met de inhoud van zijn boodschap, want in het midden van een mondiaal conflict waarbij de strijdende partijen niet eens helder uit elkaar te houden zijn, is objectieve berichtgeving volstrekt onmogelijk.

Bij het 20-jarig bestaan erkennen de meest doorgewinterde journalisten van Radio 1 dat ze op 11 september 2001 geen flauw idee hadden wat er gaande was en toch nieuws – dat slechts flarden van informatie bleek – als objectieve feiten naar buiten brachten. Zij zeggen nu achteraf: dat kon eigenlijk gewoon niet om zulke vage flarden zo feitelijk te brengen. Dat is nu niet anders.

We beleven iets groots en fundamenteels. Dat is duidelijk. Vluchtelingenstromen uit het Midden-Oosten die die van de Balkanoorlog midden jaren 90 royaal overtreffen. Elke geïnterviewde vluchteling komt zo genaamd uit de hel op aarde, Kobani in het noorden van Syrië, of Homs wat zuidelijker maar ook geen pretje. We weten het echt niet wie waar vandaan komt. Ongetwijfeld een hoop opportunistische gelukszoekers met geld die niet per se uit hun streek weg moeten omdat ze een wapen op hun slaap gericht hebben gekregen, maar gewoon omdat leven in Europa beter kan zijn dan thuis in het Midden-Oosten. En geef ze eens ongelijk. Zij die de middelen voor zo’n reis hebben, maken die misschien nog wel eerder dan zij die de reis écht zouden moeten maken. Wie de uittocht het hardste nodig heeft, kan waarschijnlijk niet weg. Maar dat moet allemaal achteraf blijken.

De vluchtelingenstromen doen denken aan die van eind jaren 80 uit Oost-Europa toen De Muur afbrokkelde. Al die Oost-Europese immigranten die wilden komen werken, een beter leven en geld verdienen in Duitsland, het Westen. Is dat nu anders? Waarschijnlijk niet. Over twintig jaar praten we misschien net zo over Syrische en Iraakse klusjesmannen als over Poolse schilders nu. Er komt een moment dat het stof van de Arabische woestijnstormen zal neerdwarrelen. Dat zal lang duren want het is een complexe situatie die zich van maand tot maand en van jaar tot jaar ontwikkelt. We maken grote tijden mee die pas achteraf te duiden zijn.

Europa is veranderd door de val van het IJzeren Gordijn. Europa zal veranderen door de (burger)oorlogen in het Midden-Oosten die het direct gestimuleerd heeft samen met de Verenigde Staten met als doel om dictators als Saddam Hoessein (Irak), Muammar Khadafi (Libië), Hosni Mubarak (Egypte) en misschien ook Bashar al-Assad (Syrië) weg te krijgen. Het is allemaal deel van het grotere plan om landen in het Midden-Oosten in een richting te duwen zodat westerse landen meer grip op krijgen op de oliebronnen. Ook al brengt dat vergaande onrust met zich mee in die landen. Europa moet de grote vluchtelingenstromen als gevolg daarvan op de koop toe nemen. En alle veranderingen die dat op de lange termijn zal geven.

‘Iconische, schokkende’ foto’s van de dode Syrische peuter Aylan op het strand van het Turkse Bodrum lijken beelden die op zichzelf staan. Maar zij zijn onderdeel van een veel groter geheel. De omvergeworpen dictatoriale regimes in het Midden-Oosten, de soms jarenlange (burger)oorlogen als gevolg van de onrust die daaruit voortvloeit, de mensensmokkelaars die als vanzelf in die chaos opstaan want zaken-zijn-zaken, corrupte douanebeambten die nooit anders hebben gedaan dan een oogje toeknijpen voor wie betaalt dus nu ook. Al die iconische foto’s die we nooit gezien hebben maar die dag in dag uit gemaakt hadden kunnen worden. Politici schreeuwen moord en brand: de mensensmokkelaars moeten hard aangepakt. Het zijn monsters.

De Nederlandse minister van Defensie Hennis kijkt met haar onschuldige, zwart omrande hondenogen de camera in als zij haar ongeloof uit over het feit dat een islamitische Nederlandse beroepssoldaat overloopt naar Islamitische Staat. Zij noemt het een slag in het gezicht van Nederlandse militairen die vechten voor ‘de vrijheid’. Gelul natuurlijk. Want overlopende soldaten zijn geen wonder als je het grotere geheel aanschouwt. Wie is het monster: die overgelopen soldaat, of mevrouw Hennis? Niemand die het weet. Het is maar vanuit welk perspectief je de werkelijkheid bekijkt. Dat van jezelf? Dat van een ander? Dat maakt nogal verschil. Wie voor de een een held is, is voor een ander een monster. De complexe werkelijkheid lijkt wel een dans van monsters.

Een individuele burger kan met die complexiteit natuurlijk helemaal niets. Ook niet in rijke westerse landen. De gewone burgers modderen maar voort met hun leven. Want voor de meesten staat op de voorgrond: hoe krijg ik mijn huur of hypotheek, de verzekeringen, mijn schulden (af)betaald, hoe voorkom ik dat mijn lief me verlaat voor een ander, hoe zorg ik dat ik niet ontslagen word. Dat is een heel andere werkelijkheid dan die via de televisie onze huiskamers binnenstroomt met ‘iconische’ beelden van een dode peuter op het Turkse strand. Hoe vindt een westerse burger daar zijn weg in? De Belgische zanger Stromae is een zeldzame ziel die het tij waarin westerse burgers zich momenteel bevinden, aanvoelt en verwoordt. We moeten allemaal iets vinden van de wereld, maar we hebben onze handen vol aan onze eigen levens. Wat kun je dan het beste doen? Gewoon dansen. Alles vergeten. Dat is het. Zingt Stromae in zijn Alors on danse.

Maar dan verschijnt op het podium de Nederlandse troublekid-zanger Waylon (geboren als Willem Bijkerk) bij kijkcijferkanon De Wereld Draait Door in een item van zangers die een duet aangaan met een overleden groot voorbeeld. Hij heeft gebroken met Ilse de Lange als de Common Linnets en is beschuldigd van alles wat God verbiedt. Maar daar staat hij. Met recht een wederopstanding na alle commotie. Een zeer gedurfd duet met Freddie Mercury, het explosieve nummer Somebody to Love.

In alle turbulentie van het jaar 2015 geeft Willem, alias Waylon, het ultieme antwoord op grote vragen van de tijd waar we voor staan, zoals Stromae op zijn manier deed. Alleen kun je het niet redden. Je hebt elkaar nodig. Liefde is wat een mens zoekt. Iemand om van te houden. Soms gaat die zoektocht letterlijk over lijken. Hij brak met Ilse de Lange. Foto’s van de dode Aylan op een Turks strand. Maar soms zijn overleden mensen juist de inspiratie om door te gaan. Waylon vindt kracht in de dode Freddie Mercury om zijn passie te blijven uiten in het fenomenale duet. Vele anderen zullen zich gedreven voelen door de dode Aylan op dat Turkse strand. Of ondanks de dode Aylan. Hij redde het niet, maar anderen wel. Doden als inspiratie voor de levenden.

Waylon met Freddie. En zovele Syrische geluk zoekende vluchtelingen met Aylan. Wat we allemaal zoeken, is warmte, liefde, toekomst. Overledenen kunnen daarbij als voorbeeld dienen en ons wijzen op kracht en verbinding die wij in ons hebben.

Mensen

About the author

Floris Bijlsma (1973). Jarenlang werkzaam op diverse afdelingen in de klinische psychiatrie. Daarnaast actief als freelance journalist. Voorheen redacteur van India Nu, het enige Nederlandstalige tijdschrift over India. Publicaties: Hub'dulü, verwarring en verwondering in Azië (2003); Iedereen heeft wel wat (2010); Impact van suïcide op GGz-medewerkers (2012); In de psychiatrische kliniek, anekdotes uit de GGz (2013); India Nu, artikelen 2000-2015, Landelijke India Werkgroep (2016); Made in... De Bilt, artikelen voor de Biltse krant De Vierklank 2013-2014 (2016).

2 reacties op “SOMEBODY TO LOVE”

  1. Pieter Hoekstra says:

    Mooie tekst Floris.
    Of de Westerse Wereld dan wel of niet schuld heeft aan de onrust in het Midden-Oosten, feit is dat de wereld nu naar ons komt. Fort Europa bestaat niet. De toenemende vluchtelingenstromen keer je niet meer. Ik denk dat we maar moeten wennen aan dit verschijnsel.
    Je schrijft dat het vooral de rijkeren zijn die vluchten. Het valt mij ook op dat de mensen die aankomen in Europa er zo verzorgd uitzien. Ik denk dat dit inderdaad de rijkeren zijn, de bemiddelde burgers uit de steden. Tegelijk denk ik dat dit ook de ontwikkelde mensen zijn, die gestudeerd hebben en daardoor kritischer staan tegenover het fundamentalisme en zich minder gauw zullen aansluiten bij de IS.
    Zij hebben dus ook meer te vrezen voor hun leven. Ze wagen een zware en gevaarlijke overtocht naar Europa. We moeten hun met open armen ontvangen, uit humanitaire overwegingen, maar ook omdat we ze nodig hebben, tegen de vergrijzing, maar ook tegen de IS en de opkomende vreemdelingenhaat.

    Ook ik ben fan van Waylon. Ik ontdekte gisteren dat zijn website waylon.nl uit de lucht is. Hopelijk gaat het met de opvang van de vele vluchtelingen een stuk beter.

  2. Herman says:

    Mooi verhaal weer Floris.

reageer